คลื่นสูงกี่เมตรเรือหยุดวิ่ง? อ่านประกาศกรมอุตุฯ และกรมเจ้าท่าก่อนไปเกาะ
เห็นประกาศฝนตกหนักหลายสิบจังหวัด ไม่ได้หมายความว่าเรือไปเกาะจะหยุดทั้งหมด ในทางกลับกัน บางวันหน้าท่าเรือแดดออก ฟ้าใส ทะเลดูนิ่ง แต่เรือก็อาจถูกเลื่อนหรือยกเลิกได้เหมือนกัน เพราะสิ่งที่มีผลกับการเดินเรือจริงๆ ไม่ใช่แค่ ฝนตกหรือไม่ตก แต่ต้องดูทั้ง ความสูงของคลื่น ความแรงของลม พายุฝนฟ้าคะนอง เส้นทางที่เรือต้องผ่าน และขนาดของเรือ ถ้ากำลังจะเดินทางไปเกาะในช่วงมรสุม การอ่านประกาศกรมอุตุนิยมวิทยาให้เป็นจึงช่วยได้มากกว่าดูแค่เปอร์เซ็นต์ฝนในโทรศัพท์
ประกาศกรมอุตุฯ แบบไหนเกี่ยวกับเรือ?
หลักๆ มีสองแบบที่ควรแยกให้ออก ประกาศฝนตกหนักถึงหนักมาก
ประกาศประเภทนี้เน้นผลกระทบบนบก เช่น
น้ำท่วมฉับพลัน
น้ำป่าไหลหลาก
ดินถล่ม
ถนนหรือการเดินทางได้รับผลกระทบ
สำหรับคนเดินทางไปเกาะก็ยังสำคัญ เพราะถนนจากสนามบินหรือเมืองไปยังท่าเรืออาจล่าช้า จนไปไม่ทันรอบเรือได้ แต่คำว่า “ฝนตกหนัก” ไม่ได้หมายความว่าเรือจะหยุดโดยอัตโนมัติ เรือโดยสารสามารถเดินทางท่ามกลางฝนได้ หากสภาพคลื่น ลม และทัศนวิสัยยังอยู่ในระดับที่ปลอดภัย
ประกาศคลื่นลมแรง
อันนี้สำคัญกว่ามากถ้าคุณกำลังเช็กว่า เรือไปเกาะจะออกไหม กรมอุตุนิยมวิทยาจะระบุความสูงของคลื่นแยกตามพื้นที่ เช่น
อ่าวไทยตอนบน
อ่าวไทยตอนล่าง
ทะเลอันดามันตอนบน
ทะเลอันดามันตอนล่าง
และมักระบุเพิ่มเติมว่า บริเวณที่มีฝนฟ้าคะนองอาจมีคลื่นสูงกว่าค่าปกติ ถ้าในประกาศมีข้อความว่า “เรือเล็กควรงดออกจากฝั่ง” ควรถือเป็นสัญญาณเตือนสำคัญทันที
แล้วคลื่นสูงกี่เมตร เรือถึงหยุดวิ่ง?
คำตอบคือ ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้กับเรือทุกลำ กรมเจ้าท่ามีแนวทางพิจารณาความเหมาะสมระหว่างความสูงของคลื่น ความเร็วลม และความยาวของเรือ นอกจากนี้ยังดูความเร็วลมควบคู่กันด้วย เช่น เมื่อคลื่นประมาณ 2 เมตร แนวทางของกรมเจ้าท่าระบุความเร็วลมประมาณ 17–21 นอต และเมื่อคลื่นประมาณ 3 เมตร ความเร็วลมอยู่ประมาณ 22–27 นอต แต่ไม่ได้หมายความว่าเรือโดยสารทุกลำจะหยุดทันทีเมื่อคลื่นถึงตัวเลขใดตัวเลขหนึ่ง
ยังต้องพิจารณาเรื่อง
ขนาดและแบบของเรือ
ความสามารถของเรือในการเดินทะเล
เส้นทางที่ต้องเดินทาง
ทิศทางของคลื่นและลม
สภาพทะเลจริงในเวลานั้น
ประกาศของกรมเจ้าท่าหรือสำนักงานเจ้าท่าในพื้นที่
ดังนั้นคำถามว่า “คลื่น 2 เมตร เรือออกได้ไหม?” จึงตอบไม่ได้จากตัวเลขเพียงอย่างเดียว เรือขนาดเล็กบางประเภทอาจไม่ควรออกแล้ว ขณะที่เรือโดยสารขนาดใหญ่กว่าอาจยังให้บริการได้ หากสภาพทั้งหมดอยู่ในเกณฑ์ที่ปลอดภัย
“เรือเล็กควรงดออกจากฝั่ง” หมายถึงเรือทุกลำหยุดไหม?
ไม่ใช่ ข้อความนี้เป็นคำเตือนด้านความปลอดภัย ไม่ได้หมายความว่าเฟอร์รี่หรือเรือโดยสารทุกลำต้องหยุดทันที คำว่า “เรือเล็ก” ก็ไม่ควรตีความจากชื่อประเภทเรืออย่างเดียวว่าเป็นสปีดโบ๊ต เรือหางยาว หรือเรือเฟอร์รี่ สิ่งสำคัญคือ ขนาดของเรือและความสามารถของเรือลำนั้นเมื่อเทียบกับสภาพคลื่นลม ดังนั้นในวันที่สปีดโบ๊ตหรือเรือขนาดเล็กหยุดให้บริการ คุณอาจยังเห็นเรือโดยสารขนาดใหญ่บางเส้นทางวิ่งอยู่ได้ แต่ถ้ากรมเจ้าท่าหรือสำนักงานเจ้าท่าภูมิภาคออกประกาศจำกัดหรือห้ามการเดินเรือในพื้นที่ ต้องยึดประกาศนั้นเป็นหลัก
ใครเป็นคนตัดสินว่าเรือออกหรือไม่ออก?
เรื่องนี้มีหลายฝ่ายเกี่ยวข้อง กรมอุตุนิยมวิทยา ทำหน้าที่พยากรณ์และออกประกาศเตือนเรื่อง ฝน ลม คลื่น พายุ และสภาพอากาศ ข้อมูลนี้เป็นข้อมูลสำคัญที่ผู้ประกอบการเรือและเจ้าท่าใช้ประกอบการตัดสินใจ
กรมเจ้าท่าและสำนักงานเจ้าท่าภูมิภาค สามารถออกประกาศหรือคำสั่งด้านความปลอดภัยในการเดินเรือสำหรับพื้นที่นั้นๆ ได้ ถ้ามีประกาศเฉพาะพื้นที่ ควรดูให้ชัดว่าครอบคลุมบริเวณไหน ช่วงเวลาใด และเรือประเภทใด
บริษัทเรือและนายเรือ แม้ไม่มีประกาศห้ามเดินเรือ ผู้ประกอบการหรือนายเรือก็ยังสามารถตัดสินใจเลื่อนหรือยกเลิกรอบได้ หากเห็นว่าสภาพทะเลไม่เหมาะสมกับเรือลำนั้น เพราะฉะนั้นการที่หน้าเว็บไซต์ยังเปิดขายตั๋วอยู่ ไม่ได้รับประกัน 100% ว่าเรือจะออก สภาพทะเลสามารถเปลี่ยนได้จนถึงใกล้เวลาเดินทาง
ทำไมหน้าท่าทะเลนิ่ง แต่เรือกลับถูกยกเลิก?
เพราะทะเลหน้าท่าไม่จำเป็นต้องเหมือนทะเลที่เรือต้องผ่าน ท่าเรือหลายแห่งอยู่ในอ่าวหรือบริเวณที่มีแผ่นดินช่วยกำบังคลื่น คนที่ยืนอยู่หน้าท่าจึงอาจเห็นน้ำค่อนข้างนิ่ง แต่เมื่อเรือพ้นแหลมหรือออกสู่ทะเลเปิด สภาพคลื่นสามารถต่างออกไปมาก อีกเรื่องที่ควรรู้คือ ตัวเลขความสูงคลื่นในพยากรณ์หมายถึง ความสูงคลื่นนัยสำคัญ ซึ่งเป็นค่าที่ใช้ในการพยากรณ์ทะเล ไม่ได้หมายความว่าคลื่นทุกลูกจะสูงเท่ากัน บริเวณที่มีฝนฟ้าคะนองยังสามารถมีคลื่นสูงกว่าค่าที่ประกาศไว้ได้อีก ดังนั้นอย่าตัดสินสภาพทะเลจากการมองหน้าท่าเพียงอย่างเดียว
เส้นทางทะเลเปิดต้องระวังมากกว่า โดยทั่วไป เส้นทางที่ต้องเดินทางผ่านทะเลเปิดเป็นระยะทางไกลจะได้รับผลจากคลื่นลมมากกว่าเส้นทางสั้นหรือเส้นทางที่มีเกาะและแผ่นดินช่วยกำบัง ตัวอย่างเช่นเส้นทางไป เกาะเต่า เกาะพีพี เกาะลันตา หรือเกาะหลีเป๊ะ อาจได้รับผลจากสภาพทะเลแตกต่างกันไปตามฤดูกาลและเส้นทางที่ใช้ ฝั่งอ่าวไทยกับทะเลอันดามันเองก็ไม่ได้เจอมรสุมหนักพร้อมกัน ดังนั้นก่อนเดินทาง ควรดูประกาศของ พื้นที่ทะเลที่เรือต้องผ่าน ไม่ใช่ดูเพียงสภาพอากาศของเกาะปลายทาง
ก่อนออกจากที่พัก ควรเช็กอะไร?
ถ้ามีตั๋วเรือในช่วงมรสุม ให้เช็กอย่างน้อย 4 อย่าง
1. ดูพยากรณ์คลื่น ไม่ใช่แค่พยากรณ์ฝน
สนใจตัวเลขความสูงคลื่นและคำเตือนของพื้นที่ที่คุณกำลังเดินทาง
2. ดูว่ามีคำว่า “เรือเล็กควรงดออกจากฝั่ง” หรือไม่
ถ้ามี ควรเช็กสถานะเรือกับผู้ให้บริการอีกครั้งก่อนออกเดินทาง
3. เช็กประกาศจากบริษัทเรือ
ผู้ประกอบการมักแจ้งการเลื่อน ยกเลิก หรือรวมรอบผ่านช่องทางของบริษัท
โดยเฉพาะวันที่สภาพอากาศเปลี่ยนเร็ว ควรเช็กอีกครั้งในเช้าวันเดินทาง
4. เช็กประกาศของเจ้าท่าในพื้นที่
หากมีประกาศจำกัดหรือห้ามการเดินเรือ ประกาศดังกล่าวสำคัญกว่าตารางเดินเรือปกติ
ถ้าเรือถูกงด ควรทำอย่างไร?
อย่างแรกคือ อย่าพยายามหาเรือนอกระบบเพื่อฝืนออกทะเล ถ้าเรือถูกงดเพราะสภาพคลื่นลมไม่ปลอดภัย การเปลี่ยนไปใช้เรือขนาดเล็กหรือเรือรับจ้างที่ยังยอมออกไม่ได้ทำให้ทะเลปลอดภัยขึ้น
สิ่งที่ควรทำคือ
ติดต่อผู้ให้บริการหรือผู้ขายตั๋ว
ขอเลื่อนเป็นรอบถัดไปหรือวันถัดไป
ตรวจสอบว่ามีเรือประเภทอื่นที่ยังได้รับอนุญาตให้เดินทางหรือไม่
สอบถามเงื่อนไขคืนเงินหรือเปลี่ยนวัน
แจ้งโรงแรม รถรับส่ง หรือกิจกรรมที่จองไว้ทันที
เงื่อนไขการคืนเงินและเลื่อนวันของแต่ละบริษัทไม่เหมือนกัน จึงควรอ่านก่อนจอง โดยเฉพาะช่วงมรสุม
อย่าจองเรือกลับฝั่งติดกับเที่ยวบินเกินไป
เรื่องนี้สำคัญมาก ต่อให้วันเดินทางอากาศดี ก็ยังมีความเป็นไปได้ที่รอบเรือจะเลื่อนจากคลื่น ลม หรือเหตุด้านการเดินเรืออื่น ถ้าเดินทางออกจากเกาะในช่วงที่สภาพอากาศแปรปรวน การเผื่อเวลาไว้ก่อนเที่ยวบินจะช่วยลดความเสี่ยงมาก ถ้าเป็นเที่ยวบินสำคัญ โดยเฉพาะเที่ยวบินระหว่างประเทศ การกลับมาค้างบนฝั่งก่อนบินหนึ่งคืนเป็นแผนที่ปลอดภัยกว่า
คำถามที่พบบ่อย
ประกาศฝนตกหนักหลายจังหวัด แปลว่าเรือไปเกาะหยุดไหม?
ไม่ ประกาศฝนตกหนักเน้นผลกระทบจากฝนเป็นหลัก เรือจะหยุดหรือไม่ต้องดูสภาพคลื่น ลม พายุฝนฟ้าคะนอง ประเภทเรือ และประกาศด้านความปลอดภัยในพื้นที่ประกอบกัน
คลื่น 2 เมตร เรือออกไหม?
อาจออกหรือไม่ออกก็ได้ กรมเจ้าท่าระบุว่าเมื่อคลื่นประมาณ 2 เมตร เรือที่มีความยาวต่ำกว่า 6 เมตรไม่ควรออก แต่เรือขนาดใหญ่กว่านั้นยังต้องประเมินตามสมรรถนะเรือ สภาพทะเล และประกาศในพื้นที่อีกครั้ง
คลื่น 3 เมตร เรือเฟอร์รี่ยังวิ่งไหม?
ตอบจากความสูงคลื่นอย่างเดียวไม่ได้ แนวทางของกรมเจ้าท่าระบุว่าเมื่อคลื่นประมาณ 3 เมตร เรือยาวต่ำกว่า 9 เมตรไม่ควรออก แต่ไม่ได้หมายความว่าเรือที่ยาวกว่า 9 เมตรจะออกได้ทุกลำโดยอัตโนมัติ
ทำไมท่าเรือทะเลนิ่ง แต่เรือไม่ออก?
เพราะท่าเรืออาจอยู่ในพื้นที่กำบังคลื่น ขณะที่เส้นทางกลางทะเลมีคลื่นสูงกว่า เรือต้องปลอดภัยตลอดเส้นทาง ไม่ใช่เฉพาะตอนออกจากท่า
ถ้ารอบเช้าถูกยกเลิก รอบบ่ายจะออกไหม?
เป็นไปได้ทั้งสองแบบ บางครั้งสภาพทะเลดีขึ้นและรอบถัดไปกลับมาให้บริการได้ แต่บางครั้งบริษัทจะยกเลิกหลายรอบหรือทั้งวัน ต้องรอการยืนยันจากผู้ให้บริการ ไม่ควรคาดเดาจากรอบก่อนหน้า
จองตั๋วเรือล่วงหน้าช่วงมรสุมเสี่ยงไหม?
สภาพอากาศไม่ได้เปลี่ยนตามว่าคุณซื้อตั๋วล่วงหน้าหรือไม่ สิ่งสำคัญกว่าคือดูว่า ตั๋วที่ซื้อมีเงื่อนไข เลื่อนวัน เปลี่ยนรอบ หรือคืนเงินเมื่อเรือถูกยกเลิก อย่างไร
เส้นทางเรือฝั่งอ่าวไทย
เส้นทางเรือฝั่งอันดามัน
